काठमाडौं । सेतो कोट लगाउने सपना बोकेर मेडिकल कलेजबाट डिग्री हातमा लिएका अधिकांश विद्यार्थीहरू बिरामी उपचारका लागि अझै योग्य छैनन् भन्ने कडुवा सत्य नेपाल मेडिकल काउन्सिल (एनएमसी) को पछिल्लो लाइसेन्स परीक्षाले उजागर गरेको छ।
काउन्सिलले सञ्चालन गरेको ७४औँ नाम दर्ता (लाइसेन्स) परीक्षामा सहभागी चिकित्सकहरूमध्ये करिब ६० प्रतिशत असफल भएपछि नेपाली चिकित्साशिक्षा प्रणालीको गुणस्तरमाथि गम्भीर बहस सुरु भएको छ। डाक्टर ‘उत्पादन’ त भइरहेका छन्, तर ‘योग्य डाक्टर’ किन नबनिरहेका ?
बिज्ञापन
तथ्यांकले बोलेको कठोर यथार्थ
एनएमसीका अनुसार ९४३ जना परीक्षार्थी सहभागी भएको परीक्षामा जम्मा ३७२ जना मात्र उत्तीर्ण भए। ५७१ जना फेल हुँदा उत्तीर्ण दर ४० प्रतिशतभन्दा तल झरेको छ। यसको अर्थ, मेडिकल कलेजबाट पास भएर निस्किएका १० मध्ये ६ जनासँग बिरामी उपचार गर्ने कानुनी अनुमति छैन।एमबीबीएसतर्फ ७७५ जना सहभागीमध्ये ३०० जना मात्र पास भए। बीडीएसतर्फ १६८ मध्ये ७२ जनाले लाइसेन्स हात पारे। दन्त चिकित्साको नतिजा केही राम्रो देखिए पनि समग्र अवस्थामा सुधारको संकेत देखिँदैन।
बिज्ञापन
डिग्री र दक्षताबीचको दूरी
लाइसेन्स परीक्षामा यति ठूलो संख्यामा असफल हुनु सामान्य परीक्षा नतिजा मात्र होइन। यो डिग्री दिने प्रणाली र दक्षता जाँच्ने प्रणालीबीचको गहिरो खाडल हो।
विशेषज्ञहरू भन्छन्—नेपालमा मेडिकल कलेज पास गर्नु तुलनात्मक रूपमा सजिलो बन्दै गएको छ, तर लाइसेन्स परीक्षा वास्तविक ज्ञान र सीपको कडा परीक्षण बनेको छ।यसले एउटा गम्भीर प्रश्न जन्माएको छ ।कलेजले पास गराएका विद्यार्थीहरू लाइसेन्समा किन टिक्न सकेनन् ?
महँगो पढाइ, अनिश्चित भविष्य
मेडिकल शिक्षा नेपालमा सबैभन्दा महँगो शिक्षा मानिन्छ। अभिभावकहरूले लाखौँदेखि करोडौँ रुपैयाँ खर्च गर्छन्। तर अन्त्यमा सन्तानले लाइसेन्स नपाउँदा त्यो लगानी कागजमा सीमित हुन्छ।
यो अवस्थाले विद्यार्थी मात्र होइन, पूरै परिवारलाई मानसिक र आर्थिक संकटमा धकेल्ने गरेको छ।काउन्सिल भन्छ : ‘परीक्षा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरकै हो’एनएमसीका रजिष्ट्रार डा. सतिस कुमार देव भने नतिजालाई विगतको तुलनामा सुधारोन्मुख बताउँछन्। उनका अनुसार अघिल्ला परीक्षामा उत्तीर्ण प्रतिशत अझै कम थियो र काउन्सिलले परीक्षाको स्तरमा कुनै सम्झौता गरेको छैन।
तर यही दाबीले अर्को प्रश्न उब्जाउँछ—यदि वर्षौंदेखि अवस्था खराब थियो भने सुधार किन ढिलो भयो ?
बिज्ञापन
जिम्मेवारी कसको ?
लाइसेन्स परीक्षाको नतिजाले विश्वविद्यालय र मेडिकल कलेजहरूलाई कटघरामै उभ्याएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय, काठमाडौं विश्वविद्यालय, बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान अन्तर्गतका कलेजहरूले अब आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
विशेषगरी—कुन कलेजका विद्यार्थी बढी फेल भए ?
कुन विश्वविद्यालयको नतिजा कमजोर रह्यो ?
आन्तरिक मूल्यांकन कति विश्वसनीय छ ?
यी प्रश्नको उत्तर सार्वजनिक हुनैपर्छ भन्ने माग बढ्दै गएको छ।
राजनीति, नाफा र मेडिकल शिक्षा
नेपालमा मेडिकल शिक्षा लामो समयदेखि राजनीति र व्यवसायको चपेटामा परेको आरोप लाग्दै आएको छ। कलेज खोल्ने अनुमति, सिट संख्या, भर्ना प्रक्रिया—सबैतिर पहुँच र प्रभाव हावी हुँदा गुणस्तर ओझेलमा परेको विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ।
चेतावनीको घण्टी ७४औँ लाइसेन्स परीक्षाको नतिजा एउटा स्पष्ट सन्देश हो समस्या विद्यार्थीमा मात्र होइन, प्रणालीमै छ।
यदि मेडिकल शिक्षामा तत्काल सुधार गरिएन भने भोलि समाजले प्रश्न सोध्नेछ “हामीसँग डाक्टर त धेरै छन्, तर उपचार गर्न सक्ने डाक्टर कति छन् ?”
