देशको प्रशासनिक तथा राजनीतिक शक्ति केन्द्र मानिने सिंहदरबारभित्रको प्रवेश र भेटघाटलाई लिएर सशस्त्र प्रहरी बलभित्र गम्भीर विवाद उत्पन्न भएको छ। आन्तरिक कार्यविधिलाई बेवास्ता गर्दै केही उच्च अधिकारीहरूले बाह्य व्यक्तिसँग गोप्य भेटघाट गरेको आशंका उठेपछि सशस्त्र प्रहरी बलको प्रधान कार्यालय हल्चोकले प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालसँग औपचारिक रूपमा विवरण माग्दै छानबिन प्रक्रिया अघि बढाएको हो।
बिज्ञापन
उच्च स्रोतका अनुसार शुक्रबार हल्चोकस्थित सशस्त्र प्रहरी प्रधान कार्यालयले नक्सालस्थित प्रहरी प्रधान कार्यालयलाई पत्र पठाउँदै पछिल्ला दिनहरूमा सिंहदरबार प्रवेश गरेका सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीहरूको विस्तृत विवरण माग गरेको छ। पत्रमा कसले, कहिले र कुन उद्देश्यले सिंहदरबार प्रवेश गरेको थियो भन्ने सम्पूर्ण रेकर्ड उपलब्ध गराउन आग्रह गरिएको बताइएको छ।
बिज्ञापन
सुरक्षा निकायभित्र सामान्यतया हुने प्रशासनिक पत्राचारभन्दा फरक ढंगले गरिएको यो पत्राचारलाई संगठनभित्र सम्भावित अनुशासन उल्लंघन र शक्ति दुरुपयोगसँग जोडिएको गम्भीर अनुसन्धानको सुरुवातका रूपमा हेरिएको छ।
सशस्त्र प्रहरी बलभित्र बाह्य व्यक्तिसँग भेटघाट गर्दा कडा कार्यविधि लागू गरिएको हुन्छ। उक्त कार्यविधिअनुसार कुनै पनि अधिकारी वा कर्मचारीले बाहिरी व्यक्तिसँग भेट गर्नुअघि भेटघाटको उद्देश्य, समय, स्थान र व्यक्तिको विवरण उल्लेख गरेर स्वीकृति लिनुपर्छ। साथै भेटघाट फाराम भर्नु र अभिलेख राख्नु अनिवार्य मानिन्छ।
बिज्ञापन
तर पछिल्लो समय केही उच्च अधिकारीहरूले यही नियमलाई बेवास्ता गर्दै सिंहदरबारभित्रै प्रवेश गरेर बाह्य व्यक्तिसँग गोप्य भेटघाट गरेको सूचना पाएपछि संगठनभित्र चासो बढेको हो।
स्रोतका अनुसार सिंहदरबार जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा हुने भेटघाट सामान्य विषय होइन। त्यहाँ हुने प्रत्येक गतिविधि राज्य सञ्चालनसँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा जोडिने भएकाले सुरक्षा निकायका कर्मचारीहरूले त्यस्तो भेटघाट गर्दा अझ कडाइका साथ नियम पालना गर्नुपर्ने हुन्छ। तर कार्यविधि नै उल्लंघन भएको संकेत पाएपछि हल्चोकले तत्कालै तथ्य खोजी प्रक्रिया सुरु गरेको बताइन्छ।
यस घटनाको सबैभन्दा संवेदनशील पक्ष भनेको यी भेटघाटहरू केवल सामान्य प्रशासनिक सम्पर्क नभई बढुवा प्रक्रियालाई प्रभावित पार्ने उद्देश्यले भएको हुन सक्ने आशंका हो।
स्रोतका अनुसार केही वरिष्ठ अधिकारीहरूले एसएसपीबाट डीआईजी पदमा हुने आगामी बढुवाको विषयमा प्रभाव पार्न बाह्य व्यक्तिहरूसँग सिंहदरबारभित्र भेटघाट गरेको प्रारम्भिक जानकारी प्राप्त भएको छ।
यही सन्दर्भमा सशस्त्र प्रहरी बलले तीन जना उच्च पदस्थ अधिकारीहरू—एसएसपी नेत्र कार्की, एसएसपी राजेश उप्रेती र एसपी हर्कराज पन्त—सँग स्पष्टीकरण मागेको छ। तत्कालीन महानिर्देशक शैलेन्द्र खनालको पालामा पेलानमा परेका हुन् नेत्र कार्की। डिएसपीबाट एसपीमा बडुवा हुँदा बढुवा को क्रममा उनलाई पछाडि पारिएको थियो तत्कालीन महानिर्देशक शैलेन्द्र खनालले । उनी सुशीला कार्कीको नातेदार समेत रहेको चर्चा रहेको छ। त्यस्तै राजेश उप्रेती पनि तत्कालीन समयमा बढुवाको क्रममा पेलानमा परिएका व्यक्ति हुन् । तर अर्का पात्र एसपी हर्कराज पन्त सबैभन्दा विवादित व्यक्ति हुन्। उनलाई मिसनमा पठाइँदैछ भने एसएसपीको बढुवाको लाइनमा छन्।
उनीहरूले निर्धारित कार्यविधिअनुसार भेटघाट फाराम नभरेको, अनुमति नलिई सिंहदरबार प्रवेश गरेको तथा बाह्य व्यक्तिसँग भेट गरेको आरोप लागेको स्रोतले जनाएको छ।
तीनै जनासँग लिखित स्पष्टीकरण मागिएपछि संगठनभित्र यो विषयले थप चर्चा पाएको छ। उनीहरूको जवाफका आधारमा थप अनुसन्धान अघि बढ्ने बताइएको छ।
सुरक्षा निकायभित्र बढुवा प्रक्रिया सधैं संवेदनशील मानिन्छ। पदोन्नति पूर्ण रूपमा सेवा अवधि, कार्यसम्पादन, मूल्यांकन र कानुनी मापदण्डका आधारमा हुनुपर्ने व्यवस्था भए पनि प्रभाव पार्ने प्रयास हुने गरेको आरोप बेला–बेला उठ्ने गर्छ।
यसै कारण सिंहदरबारभित्र भएको भनिएको गोप्य भेटघाटलाई लिएर अहिले प्रश्न उठ्न थालेको छ—के यो सामान्य भेटघाट थियो, कि बढुवाका लागि गरिएको ‘लविङ’?
एक पूर्व सुरक्षा अधिकारीका अनुसार यदि बढुवा प्रक्रियामा राजनीतिक वा प्रशासनिक प्रभाव पार्ने उद्देश्यले यस्तो गतिविधि भएको प्रमाणित भयो भने त्यो केवल अनुशासन उल्लंघन मात्र होइन, संस्थागत साखमाथि गम्भीर चोट हुने विषय हो।
उनका अनुसार सुरक्षा निकायमा नियम र अनुशासन सबैभन्दा ठूलो आधार हुन्छ। यदि उच्च पदस्थ अधिकारीहरूले नै नियम मिच्ने उदाहरण प्रस्तुत गरे भने त्यसले संगठनभित्र गलत सन्देश जाने खतरा हुन्छ।
हल्चोक स्रोतका अनुसार यो कदम केवल तीन जना अधिकारीलाई लक्षित गरेर चालिएको कारबाही मात्र होइन। यसमार्फत सम्पूर्ण संगठनलाई नियम पालना अनिवार्य रहेको सन्देश दिन खोजिएको बुझाइ छ।
स्रोत भन्छ, “नियम सबैका लागि बराबर हो। पद र पहुँचका आधारमा नियम मिच्न पाइन्छ भन्ने मानसिकता बढ्न दिनु हुँदैन। त्यसैले प्रारम्भमै कडाइ गरिएको हो।”
यस घटनापछि सशस्त्र प्रहरी बलभित्र आन्तरिक निगरानी प्रणालीलाई थप कडा बनाइएको छ। साथै सिंहदरबार प्रवेश र बाह्य भेटघाटसम्बन्धी कार्यविधिलाई पुनरावलोकन गर्ने तयारी पनि भइरहेको बताइएको छ।
यस प्रकरणमा प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालको भूमिकालाई पनि महत्वपूर्ण मानिएको छ। किनभने सिंहदरबार प्रवेशका लागि जारी हुने सुरक्षा पास, रेकर्ड तथा आवतजावतको विवरण मुख्य रूपमा प्रहरी संयन्त्रमार्फत नै व्यवस्थापन हुने गर्दछ।
यदि नक्सालले उपलब्ध गराउने अभिलेखले आरोप पुष्टि गरेमा सम्बन्धित अधिकारीहरूविरुद्ध विभागीय कारबाही हुने सम्भावना बलियो रहेको स्रोतको भनाइ छ। त्यस्तै बढुवा प्रक्रियामा समेत यसको प्रभाव पर्न सक्ने आकलन गरिएको छ।
यस घटनालाई सुरक्षा निकायभित्र देखिने आन्तरिक शक्ति संघर्षको संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ। एकातर्फ नियम उल्लंघन गर्नेहरूमाथि कारबाही प्रक्रिया अघि बढेको देखिन्छ भने अर्कोतर्फ उच्च तहमा पहुँच भएका केही अधिकारीहरूले प्रणालीलाई प्रभावित पार्ने प्रयास गरेको आशंका पनि व्यक्त भइरहेको छ।
यसले सुरक्षा निकायभित्र पारदर्शिता र शक्ति सन्तुलनको विषयलाई पुनः बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ।
सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार सिंहदरबार जस्तो संवेदनशील क्षेत्रसँग जोडिएको यस्तो प्रकरण केवल संगठनभित्रको अनुशासनको विषय मात्र होइन। यो राज्य संयन्त्रप्रतिको जनविश्वाससँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको विषय हो।
यदि सुरक्षा निकायका अधिकारीहरू नै नियम मिचेर गोप्य भेटघाटमा संलग्न भएको प्रमाणित भयो भने त्यसले संस्थागत विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउन सक्छ।
हाल तीन जना अधिकारीसँग स्पष्टीकरण मागिएको छ। उनीहरूको जवाफ तथा नक्सालबाट प्राप्त हुने अभिलेखका आधारमा थप छानबिन अघि बढ्ने बताइएको छ। आवश्यक परे अन्य कर्मचारीहरू पनि अनुसन्धानको दायरामा तानिन सक्ने संकेत स्रोतहरूले दिएका छन्।
स्रोतका अनुसार, “यो प्रारम्भिक चरण मात्र हो। यदि थप संलग्नता देखियो भने अनुसन्धानको दायरा अझै फराकिलो हुन सक्छ।”
सिंहदरबार प्रवेश र गोप्य भेटघाटलाई लिएर सुरु भएको यो विवादले सशस्त्र प्रहरी बलभित्रको अनुशासन, पारदर्शिता र शक्ति प्रयोगको वास्तविकता उजागर गरेको छ। अब सबैको ध्यान छ—यो प्रकरण निष्पक्ष छानबिनमार्फत निष्कर्षमा पुग्छ कि फेरि शक्तिको दबाबमा ओझेलमा पर्छ।
