डेभिड स्जालाय आधुनिक अंग्रेजी साहित्यका सबल आवाजमध्ये एक हुन्। क्यानाडा र बेलायत दुवैसँग सांस्कृतिक सम्पर्क राख्ने स्जालायले आफ्नो लेखनमा विश्वव्यापी जीवनका सूक्ष्म र बहुआयामिक आयामहरू उजागर गरेका छन्। उनको साहित्य मानव अस्तित्वको दार्शनिक, सामाजिक र भावनात्मक आयामको खोज हो।
बिज्ञापन
स्जालायको लेखन शैली विशेष गरी अनुशासित गद्य, सूक्ष्म चरित्रचित्रण र मौनको प्रभावकारी प्रयोगका लागि परिचित छ। उनी कथालाई घटनामाथि होइन, जीवनका क्षणिक अनुभव, अचेतन छनोट र अस्तित्वगत द्वन्द्वको माध्यमबाट अगाडि बढाउँछन्। यसैले उनका कृतिहरूले पाठकलाई आत्मनिरीक्षण र संवेदनशील चेतना प्रदान गर्छन्।
बिज्ञापन
उनका प्रमुख कृतिहरूमा फिफ्टी वर्ड्स फर स्नो र अल द्याट म्यान इज समावेश छन्, जसले उनलाई आधुनिक जीवनका अस्थिरता, सम्बन्ध र समयसँगको संघर्षको उत्कृष्ट अवलोकनकर्ता बनाएका छन्। फ्लेसले स्जालायको दार्शनिक गहिराइ र कथात्मक सशक्तता झल्काउँछ, जसले उनलाई २०२५ को बुकर प्राइजमा सम्मानित गराएको छ। स्जालाय आधुनिक मानवको मौन, थकान र अस्थिरतामा दृष्टि पुर्याउने दर्शनशास्त्रमा आधारित साहित्यकार हुन्। उनका पाठहरूले पाठकलाई आफ्नो अस्तित्वसँग सामना गर्न प्रेरित गर्छ।
फ्लेस आधुनिक साहित्यको परम्परागत कथात्मक संरचनाबाट बाहिर निस्किएको एक गम्भीर र असहज कृति हो। उपन्यासले आजको मानव जीवनको वास्तविक बनावट थकान, मौन, असन्तुष्टि र अर्थहीनताको सूक्ष्म चित्रण गर्दछ। लेखक स्जालायले यस कृतिमा कथा भन्नुभन्दा पनि जीवन बाँच्ने तरिकालाई अवलोकन गरेका छन्, जहाँ पात्रहरू बोल्दैनन्, तर उनीहरूको मौन आफैँमा एक गहिरो संवाद बन्छ।
बिज्ञापन
आधुनिक विश्व तीव्र गतिमा बदलिँदै जाँदा मानिसको आन्तरिक संसार भने झन् खाली हुँदै गएको छ। यही खालीपन, यही अस्थिरता र यही अस्तित्वगत द्वन्द्वलाई फ्लेस ले अत्यन्त सादगी तर तीक्ष्णताका साथ प्रस्तुत गर्छ। उपन्यासमा देखिने सम्बन्ध, श्रम, शरीर र पहिचान सबै अस्थायी र अनिश्चित छन्, जसले पाठकलाई आफ्नै जीवनप्रति प्रश्न गर्न बाध्य बनाउँछ।
फ्लेस , २०२५ मा प्रकाशित, डेभिड स्जालायको छैठौं उपन्यास हो। यो उपन्यासले हंगेरीका युवक इष्टवानको जीवन यात्रा चित्रित गर्छ—साधारण बाल्यकालदेखि धनी र उच्च सामाजिक वर्गसम्मको उत्थान र त्यसपछि जीवनमा आएका चुनौतीहरूको कथा। इष्टवानले धेरै निर्णय सोचविचार नगरी लिन्छ। उसको जीवन प्रवाह अप्रत्याशित, स्वतःस्फूर्त र कहिलेकाहीँ हिंसात्मक हुन्छ।
फ्लेसको कथावस्तु मानव जीवनका सूक्ष्म अवस्थाहरूको सङ्ग्रह हो। यहाँ कथा अगाडि बढ्दैन—कथा बग्छ। एक जीवनबाट अर्को जीवनमा, एक शरीरबाट अर्को शरीरमा र एक मौनबाट अर्को मौनमा निरन्तर सर्दै जाने यो प्रवाह नै उपन्यासको मूल संरचना हो।
यस कृतिमा कुनै नाटकीय मोड छैन, न त कथालाई तान्ने ठूलो घटना। नायक–खलनायकको स्पष्ट विभाजन छैन, न कुनै अन्तिम लक्ष्य। तर यही अभाव नै फ्लेस को सबलता हो। किनकि आधुनिक मानव जीवन पनि प्रायः यस्तै हुन्छ—बिना स्पष्ट दिशा, बिना निर्णायक क्षण, केवल बाँचिरहने क्रम।
मानिसको जीवन महान् निर्णयहरूद्वारा होइन, साना, नगन्य र प्रायः अचेतन छनोटहरूद्वारा निर्माण हुन्छ भन्ने भाव स्जालायले देखाएका छन्। कुन फोन उठाइयो, कुन मौन स्वीकार गरियो, कुन सम्बन्धमा आँखा चिम्लियो—यिनै क्षणहरूले जीवनको दिशा तय गर्छन्। फ्लेसमा कथा नभएजस्तो लाग्न सक्छ, तर वास्तवमा यही कथाविहीनता आधुनिक अस्तित्वको सबैभन्दा यथार्थ कथा हो।
उपन्यासले उसको यौनिक जागरण, किशोर न्यायालय, सैन्य सेवा र सानो–सानो जागिरहरू मार्फत जीवनका अनुभव देखाउँछ। पछि इष्टवान लन्डनमा धनी परिवारको जीवनमा प्रवेश गर्छ। यस सफलताले केही सन्तोष ल्याए पनि उसको मूल स्वभाव अपरिवर्तित रहँदा परिवारसँग द्वन्द्व जन्मन्छ। इष्टवानलाई भौतिक उन्नति र सामाजिक मान्यता प्राप्त भए पनि उसमा अझै कच्चापन, असमर्थता र हिंसाको झुकाव छ।
स्जालायले उपन्यासमा संवाद र कथनलाई न्यूनतम राखेर, पात्रको भित्री भाव, शरीरको अनुभूति र मौनको शक्ति देखाएका छन्। इष्टवानको संक्षिप्त र प्रतिक्रियात्मक संवाद (“हो”, “म थाहा पाउँदिन”) ले उसको जीवनको शारीरिक र भावनात्मक वास्तविकता पाठकमा स्पष्ट बनाउँछ। लेखकको उद्देश्य छ—“हाम्रो अस्तित्व पहिले शारीरिक अनुभव हो, त्यसपछि बाँकी सबै आयामहरू त्यसबाट उत्पन्न हुन्छन्।”
उपन्यासको शैली अत्यन्तै न्यूनतर, तर प्रभावशाली छ। कथाका घटनाहरूमा धेरै महत्वपूर्ण क्षणहरूलाई हटाइएको छ, जसले केही पाठकलाई असन्तुष्ट बनाउँछ। तर यही रिक्तता पाठकलाई पात्रसँग प्रत्यक्ष संवाद नगरी पनि उसको मनोविज्ञान बुझ्न प्रेरित गर्छ।
समीक्षाहरूले उपन्यासलाई सामान्यभन्दा फरक, गम्भीर, मौन र दार्शनिक कामको रूपमा वर्णन गरेका छन्। उपन्यास अद्वितीय शैलीमा लेखिएको छ” र “यसको न्यूनताले पाठकलाई पात्रसँग संलग्न गराउँछ। सजिलो र सरल गद्यले कथा अगाडि बढाउँछ, र साना घटनाहरूले पूरा जीवनको कथा बोलाउँछन्।
इष्टवानको चरित्र विकासले उपन्यासलाई गहिरो बनाउँछ। उसले थोरै सहानुभूति सिक्छ, मानवीय सम्बन्धमा सुधार आउँछ र पाठकलाई उसप्रति संवेदनशील बनाउँछ। तथापि, उसले जीवनमा धेरै निर्णय स्वतःस्फूर्त र शारीरिक अनुभूति अनुसार गर्छ। उपन्यासले देखाउँछ—कति समय शरीरले मन भन्दा पहिले निर्णय गर्छ।
फ्लेसमा पात्रहरू व्यक्तित्वभन्दा बढी शरीर हुन्। उनीहरू सोच्नुभन्दा बाँचिरहेका छन्, बोल्नुभन्दा सहिरहेका छन्, चिनाउनुभन्दा लुकिरहेका छन्। लेखकले देखाउँछन् कि आधुनिक मानव नै अधूरो छ; त्यसैले स्जालायका पात्रहरू आफ्नो कामसँग असन्तुष्ट, सम्बन्धभित्र एक्ला, यौन, प्रेम र आत्मीयतालाई छुट्याउन नसक्ने र आफ्नो चाहना नबुझी बाँचिरहेका छन्। उनीहरू पढ्दा पाठकलाई लाग्छ—“यी पात्र म होइनन्, तर म यिनै हुँ।”
उपन्यासको शीर्षक फ्लेस अत्यन्त प्रतिनिधिमूलक र बहुआयामिक छ। फ्लेस मानव अस्तित्वको सबैभन्दा नाङ्गो रूप, शरीरको सत्य र मौन शक्तिसँग सम्बन्धित छ। शरीर झूट बोल्दैन, शरीरले सम्झन्छ, थाक्छ, डराउँछ र निर्णय गर्छ, जब मन मौन हुन्छ भन्ने भाव लेखकले देखाउँछन्। फ्लेस मार्फत स्जालायले मानवीय अनुभूति, अस्तित्वगत द्वन्द्व र आधुनिक जीवनका अस्थिरताहरूलाई स्पष्ट पार्छ।
उपन्यासमा शरीर पात्र मात्र होइन; यो सत्य, पीडा र जीवनको ऐना पनि हो। फ्लेसले पाठकलाई आफ्नो मौन, थकान र अस्तित्वसंग साक्षात्कार गराउँछ, जसले यसलाई दार्शनिक र अस्तित्ववादी साहित्य बनाउँछ।लेखकले सूक्ष्म ढङ्गले मानिसको जीवन महान् निर्णयहरूले होइन, साना, नगन्य र प्रायः अचेतन छनोटहरूले निर्माण हुन्छ भन्ने देखाएका छन्। कुन फोन उठाइयो, कुन मौन स्वीकार गरियो, कुन सम्बन्धमा आँखा चिम्लियो—यिनै क्षणहरूले जीवनको दिशा बदल्छन्। फ्लेसमा कथा नभएजस्तो लाग्न सक्छ, तर वास्तवमा यही कथाविहीनता नै आधुनिक अस्तित्वको सबैभन्दा यथार्थ कथा हो।
फ्लेसको बलिया पक्षहरू यसको साहित्यिक र दार्शनिक गहिराइमा निहित छन्। पहिलो, उपन्यासले आधुनिक मानव जीवनको गहिरो दार्शनिक चेत प्रस्तुत गर्दछ, जहाँ अस्तित्व, पहिचान, सम्बन्ध र शरीरका क्षणिक तर महत्त्वपूर्ण अनुभवहरूलाई सूक्ष्म रूपमा उजागर गरिएको छ। स्जालायको गद्य अत्यन्त अनुशासित र सटीक छ, जसले अतिरिक्त शब्द प्रयोग बिना पाठकमा तीव्र प्रभाव पार्छ। तेस्रो, उपन्यासले आधुनिक जीवनको सटीक चित्र प्रस्तुत गरेको छ—व्यक्तिगत अस्थिरता, सम्बन्धको अस्थायित्व र समयसँग बगिरहेको अस्तित्वको महसुस गराउँछ। चौथो, मौन र संवादको संयोजनमा गरिएको मौनको प्रभावकारी प्रयोगले कथा र भावनालाई गहिरो बनाउँछ, जसले पाठकलाई आफैंसँग सामना गराउँछ।
उपन्यास सम्भावित कमजोरीहरू पनि छन्। उपन्यासमा कथात्मक रोमाञ्च वा तनावको खोजी गर्ने पाठकका लागि यो कठिन हुन सक्छ, किनकि घटना कम र अवस्थाहरू बढी छन्। दोस्रो, भावनात्मक दूरी रहनु उपन्यासको शैलीसँग सम्बन्धित छ, जसले केही पाठकलाई संवेदनात्मक रूपमा जोडिन गाह्रो बनाउँछ। तेस्रो, पाठकका लागि सांस्कृतिक दूरीले पात्र र परिस्थितिसँग पूर्णतः परिचित हुन कठिन बनाउँछ।
फ्लेस समयको दस्तावेज जस्तै छ, जसले आधुनिक मानव जीवनका सूक्ष्म अवस्था र मानसिक अस्थिरतालाई उजागर गर्दछ। यसले आधुनिक मानवको आत्मा नाङ्गो पार्छ। उनको आन्तरिक खालीपन, सम्बन्धमा अस्थिरता र अस्तित्वगत द्वन्द्वलाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछ। फ्लेस सजिलो साहित्य होइन; यसले पाठकलाई सहज मनोरञ्जनभन्दा बढी चुनौती र आत्मनिरीक्षण दिन्छ। तर यही कठिनता नै यसलाई आवश्यक बनाउँछ। आधुनिक समाज र मानव जीवनको यथार्थ बुझ्न खोज्ने हरेक गम्भीर पाठकका लागि यो उपन्यास अपरिहार्य छ, जसले साहित्यलाई जीवनको दर्पण बनाउँछ।
उपन्यासले पाठकलाई ऐनामा उभिएर आफ्नो मौन, थकान र खालीपनसँग सामना गर्न बाध्य पार्छ। फ्लेसले असहज बनाउँछ, हामीलाई सोच्न बाध्य पार्छ। अस्तित्वको वास्तविकता देखाउँछ। यसकारण, यो साहित्य मात्र होइन। यो घाउ हो। सत्य हो । जीवनको ऐना हो। यसले पाठकलाई सतत आत्मनिरीक्षण र आधुनिक मानव अवस्थाप्रति दीव्य चेतना दिन्छ।
समग्रमा, फ्लेस सजिलो पढाइ होइन, तर आधुनिक मानव जीवनको नाङ्गो सत्य, मौन, थकान र अस्तित्वगत द्वन्द्वलाई उजागर गर्ने साहित्य हो। यसले पाठकलाई कथा मात्र नभएर जीवनको ऐना देखाउँछ। उपन्यासले हाम्रो असहजता, अधूरोपन र स्वतन्त्रता र सीमितताको संवेदनालाई उभ्याउँछ।
फ्लेसलाई गम्भीर साहित्यिक अनुभव खोज्ने पाठकले पढ्नुपर्छ। यो शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक दृष्टिले मानव जीवनको प्रतिविम्ब हो, जसले पाठकलाई आफ्नै अस्तित्वसँग सामना गराउँछ।
