निजामती सेवाका कर्मचारीको सर्वोच्च पद मुख्य सचिव पद यही मंसिर ९ पछि रिक्त हुँदैछ । मुख्यसचिव एकनारायण अर्याल ५८ बर्षे उमेर हद लागेर घर जान लागेसँगै सो पद रिक्त हुन लागेको हो ।
अर्याललाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ०८१ भदौ १३ गते मुख्य सचिवमा नियुक्त गरेका थिए । झण्डै १५ महिना निजामती सेवाको सर्वाेच्च पदको नेतृत्व गरेर अर्याल घर फर्किने तयारी भएसँगै नयाँ मुख्य सचिवका लागि एक दर्जना बढी सचिवहरुले आफ्नो योग्यता र क्षमता प्रस्तुत गरिरहेका छन् । यसरी सन्देश पठाउनेहरुमा केही सचिवहरूले प्रधानमन्त्रीलाई भेटेर आफ्ना कुरा राखेका छन भने केहीले मुख्यसचिव एकनारायण अर्यालमार्फत त केही सचिवहरुले दुतावासमार्फत आफ्नो सन्देश प्रधानमन्त्रीसमक्ष पुर्याएका छन् ।
मुख्य सचिवका प्रवल दावेदारका रुपमा हेरिएका पात्र थिए गोकर्णमणि दुवाडी । तर उनको ट्र्याक रेकर्ड राम्रो नभएकाले उनी मुख्य सचिवको प्रतिष्प्रर्धाबाट रिङ आउट भइसकेका छन् । उसो त जेनजी आन्दोलनमा दुवाडी प्रहरी र प्रशासन परिचालनमा नराम्रोसँग चुक्दा उनको मुख्यसचिव बन्ने सम्भावनामा पूर्ण विराम लाग्न पुगेको छ ।जेनजी विद्रोह हुँदा गृह सचिवको भूमिकामा रहेका उनी मुख्य सचिव एकनारायण अर्यालसँगै अनिवार्य अवकाशमा जानेछन्,सेवा हदका कारण ।
बिज्ञापन
उनी पछि प्रतिस्पर्धामा छन्, सुमनराज अर्याल, प्रमिलादेवी बज्राचार्य, मधुसुदन बुर्लाकोटी, कृष्णहरि पुष्कर, रामप्रसाद घिमिरे, किरणराज शर्मालगायत छन् । सचिवहरूको वरीयतामा दोस्रो नम्बरमा रहेका अर्याल नयाँ मुख्य सचिवको प्रबल दाबेदार मानिन्छन् । उनी हाल रक्षा मन्त्रालयको सचिव छन् । नेपाल प्रहरीमा एआइजीको वरीयतामा पहिलो नम्बरमा रहेका दानबहादुर कार्की आइजीमा बढुवा भएको नजिर निजामती सेवामा पनि लागु भए अर्याल मुख्य सचिव हुने छन् । ०७७ माघ १९ गते सचिवमा बढुवा भएका सुमन नेपाल आर्थिक योजना तथा तथ्यांक सेवाका कर्मचारी हुन । ०५३ साल वैशाख १७ गते शाखा अधिकृतबाट निजामती सेवा प्रवेश गरेका उनी ६६ सालमा उपसचिवमा बढुवा भएर राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिवालयमा कार्यरत रहेको देखिन्छ । ६८ सालमा सहसचिवमा बढुवा भएसँगै राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिवालयमा नियुक्ति पाएका उनी केन्द्रीय तथ्यांक विभाग,प्रदेश सचिवका रुपमा आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालय धनगढीमा खटाइएको थियो ।
बिज्ञापन
७७ साल माघमा सचिवमा बढुवा भएका उनी त्यस यता प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय,मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय विराटनगर,महालेखा नियन्त्रकको कार्यालय,महिला बालबालिका मन्त्रालय,युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय,राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिवालय हुँदै गत असोज ५ गतेदेखि रक्षा सचिवको जिम्मेवारीमा छन् । विज्ञान बिषयमा स्नातकोत्तर गरेका अर्याल मुख्यसचिव भए २०८३ असार २५ गतेसम्म अर्थात आठ महिना पदमा रहनेछन् । सुमनले राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयभन्दा बाहिर गएर काम गरेको सचिव भएपछि मात्रै हो । सचिवहरूमा वरीयतामा पहिलो नम्बरमा रहेका भरतमणि सुवेदीले राजीनामा दिएपछि दोस्रो नम्बरमा रहेका अर्यालको मुख्य सचिव हुने सम्भावना प्रबल बनेको हो ।
त्यस्तै खानेपानी मन्त्रालयकी सचिव बज्राचार्य अर्काे मुख्य सचिवको आकांक्षी हुन् । महिला प्रधानमन्त्री भएका बेला मुख्य सचिव बन्न उनले प्रयास र दौडधूप जारी राखेकी छिन् । ५५ साल चैत्रबाट शाखा अधिकृतका रुपमा निजामती सेवामा पाइला राखेकी प्रमिला नेपाल इञ्जिनियरिङ सेवा,सिभिल इञ्जिनियरिङ समूह,स्यानिटरी उपसमूहको कर्मचारी हुन ।
खानेपानी तथा ढल निकास विभागबाट जागिर प्रारम्भ गरेकी बज्राचार्य क्षेत्रीय अनुगमन तथा सुपरीवेक्षण कार्यालय,खानेपानी तथा सरसफाई डिभिजन,ललितपुर तीन बर्ष बिताएपछि गुल्मी पुगेकी छिन्,सेवाको क्रममा । ६६ सालमा उपसचिवमा बढुवा भएर सडक विभाग,काठमाडौंमा पदस्थापन भएकी उनी बर्ष दिन पछि ६७ सालमा सहससचिव बनेकी हुन । उनले सुपरिटेन्टेण्ड इञ्जिनियरका रुपमा सडक विभाग,भौतिक मन्त्रालय,रेल विभागमा बसेर काम गरेको देखिन्छ । ०७८ असार १७ गते प्राविधिकतर्फको सचिवमा बढुवा भएकी प्रमिलाले त्यस खानेपानी मन्त्रालयमा सात महिना,शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयमा २ बर्ष,नेपाल ट्रष्टमा चार महिना काम गरेकी छिन् । उनी ०८१ साउनदेखि खानेपानी सचिवको भूमिकामा छन् ।
बिज्ञापन
राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयमा कार्यरत सचिव मधुसुदन बुर्लाकोटी अर्काे प्रतिष्प्रर्धी हुन । ०२५ भदौ २७ गते धादिङमा जन्मिएका बुर्लाकोटी र प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको स्वभाव मिल्छ । कुरा नचपाई,सिधा भन्न सक्ने स्वभावका उनी यही स्वभावका कारण तीन चार महिनामै सरुवामा पर्ने प्रशासकका रुपमा चिनिन्छन् ।
२०७८ असार २१ गते सचिवमा बढुवा भएका बुर्लाकोटी मुख्य सचिव भए उनले करिब एक वर्ष काम गर्न पाउनेछन् । ५४ सालमा शाखा अधिकृतबाट निजामती सेवामा पाइला राखेका बुर्लाकोटी २०६३ सालका उपसचिव,६८ साल फागुन १७ मा सहसचिव र ७८ साल असारमा सचिव नियुक्त भएका हुन । सचिव नियुक्त भएको साढे चार बर्षको अवधिमा ६ वटा निकायमा सरुवा भएका छन्,उनी यही खरो स्वभावका कारण । ७८ साल माघमा सार्वजनिक खरिद अनुगमनको कार्यालयमा पुगेका उनी लामो समय टिक्न सफल भएको सोही कार्यालयमा हो,जहाँ झण्डै १५ महिना बिताएका उनलाई ८० साउनमा उपराष्ट्रपतिको कार्यालयमा पुर्याइयो । ८ महिना पछि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा सरुवा गरेर ल्याइयो तर त्यहाँ दुई महिना टिकेनन् । त्यहाँबाट राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगमा एक महिना काम गरेका बुर्लाकोटीलाई अघिल्लो बर्षको भदौंदेखि सचिव थन्काइने कार्यालयको रुपमा चिनिएको राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयमा जिम्मेवारी दिएर राखिएको छ । बुर्लाकोटी पाँच बर्षे सेवा अवधिका कारण आगामी साउन ४ घर जानेछन् ।
मुख्य सचिवका रुपमा चर्चामा रहेका अर्काे सचिव हुन कृष्णहरि पुष्कर । ५३ सालमा खरिदारबाट निजामती सेवा प्रवेश गरेका पुष्कर,५५ मा नायब सुव्वा,५९ सालमा शाखा अधिकृत,६६ सालमा उपसचिव,६८ सालमा सहसचिव बढुवा भएका हुन । ७८ साल असारमा सचिवमा बढुवा भएका उनले यो बीचमा ४० वटा निकायमा बसेर कार्यसम्पादन गरेका छन् । जिल्ला विकास समितिको कार्यालय,कालिकोटबाट सेवामा पाइला राखेका पुष्करजिविस सुर्खेतमा काम गरेपछि ५५ सालमा नासु बढुवा भएका हुन । सुव्वा पदमा रहँदा जिल्ला शिक्षा कार्यालय मुगु,जिल्ल सिँचाई कार्यालय धनुषा,जिल्ला सिँचाई कार्यालय,ललितपुरमा सेवा गरे । ५९ सालमा शाखा अधिकृतमा बढुवा भएपछि गृह मन्त्रालय पुगेका उनले जिल्ला प्रशासन कार्यालय धादिङ,सीमा प्रशासन ओखलढुङ्गा,अध्यागमन कार्यालय विमानस्थलमा काम गरे । ६६ सालमा उपसचिवमा उक्लिएपछि पुष्कर कृषि मन्त्रालय,श्रम मन्त्तालय हुँदै नेपाली राजदुतावास,कुवेतमा पुगे ।
६८ सालमा सहसचिवजमा उक्लिएका पुष्करले परराष्ट्र मन्त्रालयमा केही समय बिताएर मकवानपुर र बाराको प्रमुख जिल्ला अधिकारी चलाए । यस्तै श्रम मन्त्रालय,श्रम विभागको महानिर्देशक,अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग,नेपाली राजदुतावास,नयाँ दिल्ली,गृह मन्त्रालय,उद्योग मन्त्रालय हुँदै ७८ सालमा सचिवमा उक्लिएका हुन ।
पुष्कर सचिव बढुवा भए यता अर्थ मन्त्रालय,प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय,संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय हुँदै गत बर्ष पुसदेखि श्रम सचिवको भूमिकामा छन् ।
मुख्य सचिव पदका अर्का आकांक्षी वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका सचिव घिमिरे हुन् । ५८ वर्ष उमेरहदका कारण फागुन १० गते अनिवार्य अवकाशमा जाने भएकाले उनी मुख्य सचिव बन्ने सम्भावना देखिँदैन । शर्माचाहिँ २०८३ साउनमा उमेरहदका कारण् अनिवार्य अवकाशमा जाँदैछन् । अहिले अर्याल मुख्य सचिव बने त्यसपछि मुख्यसचिवमा शर्माको सम्भावना छ । तर उनीमाथि विदेशी पिआरधारीको आरोप छ ।
त्यस्तै सचिवहरू गोविन्दप्रसाद शर्मा, डिल्लीराम शर्मा, राजकुमार श्रेष्ठ, गोपाल सिग्देल, रविलाल पन्थ, कृष्णबहादुर राउत, रामेश्वर दंगाल, मुकुन्दप्रसाद निरौला पनि मुख्य सचिवको प्रतिस्पर्धामा छन् ।
यी मध्ये मुख्य प्रतिष्प्रर्धीको रुपमा सुमन अर्याल जेष्ठताका आधारमा,प्रमिलादेवी बज्राचार्य महिला प्रधानमन्त्री भएको अवस्थामा महिलालाई मुख्य सचिव बनाइन सक्ने आँकलन गरिदैंछ भने यस अघिका सरकारहरुबाट पेलानमा परेका र सुशीला अर्यालका स्वभावसँग मिल्ने स्वभाव भएका हक्की र खरो स्वभावमा मधुसुदन बुर्लाकोटीलाई अर्काे मुख्य प्रतिष्प्रर्धीको रुपमा हेरिएको छ भने तलदेखि माथिसम्म मिलाउन सक्ने खुबी भएका कारण कृष्णहरि पुष्करलाई समेत मुख्यसचिवको प्रतिष्प्रर्धीको रुपमा हेरिएको छ ।
अहिले मुख्यसचिवका प्रवल दावेदारहरु ०७८ सालमा सचिव बनेका सुमनराज अर्याल, प्रमिलादेवी बज्राचार्य, मधुसदन बुर्लाकोटी र डा कृष्णहरि पुस्कर मुख्यसचिवका आकांक्षीका रुपमा हेरिएको छ,निजामती वृत्तमा । निजामती किताबखानाको विवरण अनुसार,अर्याल २०७७ माघ १९, बज्राचार्य २०७८ असार १७, बुर्लाकोटी २०७८ असार २१ र पुस्कर २०७८ असार २४ गते सचिव बनेका हुन ।
को होला अवको मुख्य सचिव : यस्तो छ बरीयता मिचेर नियुक्त भएकाहरुको नालीबेली
